Ile wynosi zachowek?
Połowa udziału - i jak ją policzyć

Komu przysługuje zachowek

Zachowek przysługuje zstępnym (dzieciom, wnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy - jeśli byliby powołani do spadku z ustawy, a zostali pominięci w testamencie albo otrzymali mniej, niż wynosi ich zachowek. Nie przysługuje m.in. osobom wydziedziczonym w testamencie z ważnej przyczyny, uznanym za niegodne dziedziczenia ani małżonkowi po orzeczonej separacji.

Ile wynosi: 1/2 albo 2/3 udziału

Zachowek to roszczenie pieniężne - nie o wydanie mieszkania czy działki, lecz o zapłatę odpowiedniej kwoty przez spadkobiercę testamentowego lub obdarowanego.

Przykład wyliczenia

Spadkodawca zostawił żonę i dwoje dorosłych dzieci; cały majątek wart 600 000 zł zapisał w testamencie jednemu dziecku. Udział ustawowy każdego z trojga wynosiłby 1/3, czyli 200 000 zł. Zachowek pominiętej żony i pominiętego dziecka to połowa tej wartości - po 100 000 zł dla każdego z nich, płatne przez spadkobiercę testamentowego.

Darowizny doliczane do spadku

Najczęstszy błąd w domowych wyliczeniach: pominięcie darowizn. Do podstawy zachowku dolicza się darowizny uczynione przez spadkodawcę - w tym mieszkanie przepisane za życia na jedno z dzieci. Darowizny na rzecz osób najbliższych dolicza się co do zasady niezależnie od tego, kiedy zostały dokonane. Dlatego "wszystko przepisane za życia" wcale nie zamyka tematu zachowku - często dopiero go otwiera, a zapłata może obciążać obdarowanego.

Termin: 5 lat

Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu (a przy roszczeniach związanych z darowiznami - od otwarcia spadku). Po tym czasie zobowiązany może skutecznie odmówić zapłaty. Pięć lat brzmi jak dużo - ale wycena majątku, ustalenie darowizn i negocjacje potrafią zająć wiele miesięcy, więc nie warto zostawiać sprawy na ostatni rok.